2002.03: Mager & Van der Vlis

Eastern Market
verschenen in: Guus Vreeburg. Mager & Van der Vlis. Eastern Market (Floriade, Haarlemmermeer, 2002) [brochure]. Rotterdam, Mager & Van der Vlis ontwerpers, 2002

          Het paviljoen ‘Eastern Market’ van Mager & Van der Vlis op de Floriade 2002 omvat een strook van zes retail-units van 25 m² met links daarnaast een horeca-terras van 150 m². Zeven ‘plekken’ dus die, gezamenlijk onder dak gebracht, omheind en áfgesloten kunnen worden, maar ook ieder apart voor gebruik óntsloten. Méér is het niet – echt een ‘paviljoen’ – maar ook niet minder!
          Een T-vormig grondvlak van 300 m² standaard trottoirtegels; 3½ meter daarboven een flinterdun dakvlak van transparant golfplaat, waardoorheen daglicht valt. Dit vlies balanceert op een streng geritmeerd frame van ijle, zwartgemoffelde staalprofielen. Een 3 meter hoge en 30 meter lange schildering op papier met gigantische panda’s, kleurige goudvissen en schelpmotieven (naar ontwerp van ontwerpbureau Design Center, Rotterdam geeft enige visuele steun aan het dak, en sluit over de volle lengte de zes retailruimten af van het geboomte erachter. Dit kleurvlak – de multiplex ondergrond is niet als zodanig ervaarbaar – is paradoxalerwijze het enige dat in dit bouwsel echt vast staat.
          Aan beide kopse kanten van de strook retailplekken staan ‘schuttingen’ uit stammetjes bamboe van drie meter hoog, losjes naast elkaar geplaatst, slechts in bedwang gehouden tussen de windverbanden van het stalen frame en dunne kabeltjes… Toch oogt het paviljoen als het niet in gebruik is als een gesloten blok: langs de hele buitencontour vouwt zich dan een ononderbroken rij bamboestammen. Dit blijkt evenwel geen conventionele schutting die vaststaat in de grond, maar een gordijn dat áfhangt onder het lichtend dakvlies: ruim 800 stammen glijden, individueel ingeklemd in metalen runners, langs een rail. Door die stammen opzij wég te schuiven wordt het paviljoen geopend. Het overdekte horeca-terras kan dan aan drie kanten naar buiten doorlopen. De zes retailplekken openen alleen aan de voorkant: het bamboegordijn daar schuift dan in zes delen als tijdelijke afscheidingen tussen de winkeltjes in – slim! Een paviljoen uit bamboestammen die wiegen in de wind en daarbij zacht klonkend tegen elkaar botsen: prachtig!

          De ‘Eastern Market’ staat op een lang, ondiep perceel, met zijn rug naar een typisch Hollands-strak aangeplante bosschage, en uitkijkend over een grote waterpartij. Het ontleent zijn naam en functie aan de paviljoens van landen uit het Verre Oosten – oa Japan, India, Pakistan, Indonesië, Malaysia en Thailand – die zich hier presenteren in meest traditionele bouwstijlen. Tussen deze stukjes Azië en de ‘Eastern Market’ van Mager & Van der Vlis ontstaat een interessante dialoog: typisch Oosters is de skelet-constructie, traditioneel uit hout maar in de ‘Eastern Market’ uit staal. ‘Muren’ ontbreken: de Thaise paviljoens bijvoorbeeld zijn omsloten met panelen uit dunne latjes en plaatjes met pen-en-gat verbindingen, en staan op hoge stelten introvert rond een zon-werende veranda. Het paviljoen van Mager & Van der Vlis opent zich daarentegen maximaal. De omgang met bamboe – in het Oosten al eeuwenlang alledaags bouwmateriaal – is hier onorthodox: dáár zou niemand bamboe combineren met modern metaal. De bijna geometrisch grondvorm van het natuurlijke bamboe wordt verzacht door talloze butsen en groeistuipen, duizenden kleurnuances en opschriften in onleesbare karaktertekens. Bamboe is daarmee een informeel en poëtisch materiaal, zeker in contrast met het strenge staal. Ook de ontmoeting met de strakke bomen rondom levert een ‘ruisend ritme’ op.

Knipogend naar tradities uit het Oosten is de ‘Eastern Market’ in zijn rechttoe-rechtaan vormen, zijn nuchtere constructies en zijn iele stoerheid toch heel Nederlands, en heel eigentijds. Meer dan veel andere bouwsels op de Floriade is het ook een echt ‘paviljoen’ – het is fragiel en licht, en echt tijdelijk, want demontabel en in alle onderdelen herbruikbaar. Maar ondertussen is de ‘Eastern Market’ bij alle ‘droog minimalisme’ ondeugend, elegant en evocatief. Typisch Mager & Van der Vlis.